Monday, 22 February 2016

مورنو ژبو نړيواله ورځ- شبيرخان دراني

(د مورنو ژبو نړيواله ورځ)
دوه څيزونه زما په نيز ډير د قدر وړ او قيمتي دي يو دين او دويمه ژبه
دين د پاکو احساساتو افکارو او اعمالو مجموعه ده او ژبه د دغه پاکو اعمالو او افکارو د تبليغ زريعه او بيا پښتون قام خو د هغه پاکې او سپيځلې ژبې وراثان دي کومه چې ټول په ټوله د مسلمانۍ ژبه ده
او هم دغه وجه ده چې پښتو په اسلامي ژبو کې هم يو ځانګړې مقام لري
دا وخت په مخ د زمکه اتۀ زره ژبې دي په دې اتۀ زره ژبو کې شپيتۀ هغه ژبې دي کومو چې د نړۍ نور خلک په دې مجبور کړي دي چې يا خو په دغه ژبه کې ليک لوست زده کړې او يا دومره مجبور دي چې د دغه ژبې تاريخ دود دستور کلتور او اقدار په خپله ژبه کې ژباړ کي مطلب په اتۀ زره کې شپيتۀ لکه د لمر ښکاره ژبې دي او بيا دغه شپيتو ژبو کې زمونږ د مورنۍ ژبې پښتو څلويښتم نمبر دي
دا څلويښتم نمبر ته په داسې خالاتو کې راغلې ده چې پښتون له د خپل اسل نسل په باره کې هم پوره اګاه نه وو د نن نه اتيا پنځۀ اتيا کلونه اګاهو چې پيرنګي د يو سازش لاندې پښتون د سامي ګروپ سره تړلې وو او دا سامي تړون خلکو دومره مدليل ګنړلو چې ستر مخقيق مورخ تاريخ دان او ژبپوهاند خدايې بخښلي قاضي عطاالله خان هم د (پښتنو تاريخ) هم په دا نظريه ليک کړې وو ولې کله چې ستر مخقيق دانشور او مورخ احمدعلي خان کهزاد (تاريخ افغانستان) په فارسې ژبه چاپ کړو او په دغه کتاب کې يې په ژبڅيړنيزو دا ثابته کړه چې پښتانۀ اسامي نا اريايان دي نو بيا روستو قاضي عطالله خان هم د احمدعلي کهزاد په خبره متفق شو او په خپل دويم جلد کې يې سره د مننې او تشکر دا خبره ليک کړه چې څۀ په تا ريخ افغانستان کې ليک دي هم دغه د پښتنو اسل نسل دې
هم په دغه زمانه چې خدايې بخښلې خدايي خدمتګار ښاغلې حسين کوثر غورياخيل چې په جيل بندي وو دوه کتابونه چاپ کړل (طوپان او ژب ويشنه) او د يوې نوې نظرې سره ميدان ته راغلو ښاغلي حسين کوثر غورياخيل وايل چې پښتو د ټولو ژبو مور او پښتون د همه قامونو پلار دې
او په خپلو دلايلو کې وايي چې د حضرت ادم ع په سرنديپ کې د پښتنو په خاوره پيدايښت او ورسره د ادم او حوا د نومونو ريښې د پښتو دي کومه چې دا خبره په ګوته کوي چې پښتانۀ د ټولو قامونو پلار او پښتو د ټولو ژبو مور ده
خو اے زما پښتنو رونړو زه دراني له تاسو يو سوال کوم او هغه دا چې يوه ژبه بې له چا د سرپرستۍ په سر تور سر لوڅې پښو او نهره خيټه دنړې د اتۀ زره نورو ژبو سره په منډا کې څلويښتم نمبر راځي نو که د دغه ژبې په حکومتي سطح سرپرستي اوشي نو ايا دا ژبه به د نړۍ په لومړو درې ژبو کې شامله نه شي
زما رونړو عبراني چې د يهودو ژبه وه او مقدس تورات هم په عبرانې ژبه کې وو ولې يو وخت داسې راغلو چې نه تورات په عبراني ژبه چاپ کيدو او نه يهود د عبرانۍ په تورو پوهيدل ولې کله چې ورته يهودو په حکومتي سطح پام لرنه اوکړه نو نه يواځې دا چې عبرني يې د ليک لوست جوګه کړه بلکې سرکاري دفتري او نصابي ژبه يې هم کړه
دلته خو به انسان په دا خبره ځان تسلي کي چې اے دراني عبراني خو د يهودو هغه ژبه ده چې اسماني مقدس کتاب تورات په کې نازل شوې وو يهودو هيره کړې وه او چې راياده شوه ورته نو دوباره يې ژوندې کړه
ولې ياده دې وي چې د اعظيم مغل سلطنت دوران کې سيکهان راپاسيدل او د هندوانو نه يې د منفراديت په خاطر د پنجابۍ په جدا رسم الخط کې يوه نوې ژبه د خپل سردار
سردار ګورمک سينګ په نوم د ګورمکې په نوم جوړه کړه او په لږ وخت کې نه يواځې دا چې دغه ژبه د ليک لوست جوګه کړه بلکې نور قامونه يې هم په دې مجبور کړل چې ګورمکې زده کړي
په نورلس سوه اووۀ اويا کې د هندوستان پارليمنټ په اکثريت سره دا فرارداد منظور کړو چې په حکومتي سطح دې په نيک نيتې او احلاص کوشش وشي چې هندې له په نړيوالو ژبو کې دويم نمبر ورکړې شي
ولې مونږ د خپلې مورنۍ ژبې لپاره څۀ اوکړل نن د مورنو ژبو نړيواله ورځ وه زه هم په يو سيمنار کې مشر ميلمه ووم لکه د نور کله نن هم اوږدې اوږدې مقالې او خواږۀ تراۀ شعرونه او وايلې شو نن بيا د دراني ذندا باد نعرې پورته شوې
نن بيا دراني سره قام وعده اوکړه چې له نن نه روستو به مونږ د خپلې مورنې ژبې له پرمختګ په خاطر په احلاص منډا کوۀ
خو زۀ نن يو ځل بيا وايم چې
دا خو يو کال دې که زر کاله دراني تيرشي
ګومان مې نه شي که پښتون په نړۍ کور جوړ کي
شبيرخان دراني
نيټه 21 فروري 2016 ..



Thursday, 18 February 2016

سوارہ پشتون معاشرے کی ایک قبیح روایت--- تحریر:سفیرخان درانی

سوارہ پشتون معاشرے کی  ایک قبیح روایت

تحریر:سفیرخان درانی


پشتون وہ عجیب قوم ہے جو بناء کسی تحقیق کے غیرت کے نام پر اپنی پیاری بیٹی یا بہن کو موت کے گھاٹ اتار دیتی ہے اور وہ بھی ایسے کہ جس سے پوری انسانیت فنا مانگتا ہے صرف چند لمحوں کی جزباتی فیصلے سے پھر وہ ساری عمر پیغور کا کالا دھبہ اپنے ذات پر چھوڑ جاتا ہے حالانکہ اگر ہم ہمارے  پیارے دین اسلام کی تعلیمات کو دیکھ لیتے ہیں تواسلام مرد اور عورتوں دونوں کو یکساں حقوق کی بات کرتا ہے۔جس طرح ہم انسان اس فانی دنیا میں کوئی کتاب وغیرہ لکھتے ہیں تو اس کو ایک عنوان دیتے ہیں بلکل اس طرح اللہ تعالیٰ نے اپنی کتاب قران کریم کو بھی ایک عنوان سے نوازا ہے اور وہ ہے انسانیت۔قران کریم جو کہ ہماری ایمان کا لازمی حصہ ہے جس میں ہمارے تمام مشکلات کا حل موجود ہے لیکن کوئی ہے کہ اللہ کی اس مقدس کتاب پر مکمل عمل پیرا ہوں۔جہاں تک پشتونوں کی بات ہے اگرمیں یہ کہوں تو بے جاء نہیں ہوگا  کہ بدقسمتی سے ہم پشتون لوگ  تو صرف وہاں تک اسلام پر عمل پیرا ہوتے ہیں جہاں تک اسلام ہماری پشتو اور غیرت کے ساتھ مطابقت رکھتا ہے۔ جس کی  بنیادی وجہ تعلیم کی کمی تصور کیا جاتا ہے۔ہمارے معاشرے میں  کئی ایک مسائل پراسلام تو معاف کر دیتا ہے لیکن ہماری پشتو اور غیرت بیچ میں خلل ڈال کر ہم کو گناہ پر گناہ سرزد کرنے پر مجبور کردیتا ہے۔ ایسے مسائل میں ایک مسئلہ سوارہ بھی ہے۔جو ہمارے پشتون معاشرے کی روایت  گردانہ جاتا ہے۔ہمارے معاشرےمیں اگر کسی کا بیٹا اپنی خواہش کےمطابق کسی لڑکی سے شادی کرنا چاہتا ہے چاہے وہ اپنوں میں ہوں یااپنے رشتہ داروں کے علاوہ کسی پرایا خاندان میں ہوں تو لڑکا آہستہ اپنی ماں کی کان میں کہہ دیتا ہے کہ امی میں فلاح لڑکی سے شادی کرنا چاہتا ہوں جواب میں امی کہتی ہے ٹھیک ہے بیٹا آج آپ کے ابو گھرآکے میں بات کرلوں گی۔باپ جب گھر آکے اور بیٹے کی اس بات سے خبر ہوتا ہے تو ایک قہقہ لگا کر ہنستا ہے کہ میرا بیٹا جوان ہوگیا ہے اور کل کو اُس لڑکی کے گھر جاکر اُنکے والدین سے اپنے بیٹے کیلئے رشتے کا ہاتھ مانگتا ہے لیکن اگر بلکل اسی طرز پر ایک لڑکی اپنی ماں کے کان میں یہ کہتی ہے کہ امی میں فلاح لڑکے سے شادی کرنا چاہتا ہوں تو پہلے تو ماں  اسے ٹھیک ڈانٹ لیتی ہے اور پھر خبردار کردیتی ہے  کہ دوبارہ ایسے الفاظ مُنہ پر مت لانا ورنہ اگر آپ کے بھائی کو پتہ چلا تو ٹھیک ٹھاک مسئلہ بن جائے گا وہ بھائی جو اپنے لیے تو مرضی کے مطابق لڑکی سے شادی رچا رہا تھا لیکن اپنی بہن کی جائز بات پر غصہ میں آکر بندوق اٹھا لیتا ہے اور بناء کسی تحقیق کے غیرت کے نام پہلے  اپنی ہی بہن کو موت کے گھاٹ اتار دیتا ہے اور پھر اُس لڑکے کو جس سے اُس کی بہن شادی کرنا چاہ رہی تھی اور پھر جب ہوش میں آتا ہے اور صلح کرنے بیٹھ جاتا ہے تو موت کے بدلے اپنی ننھی منھی چھوٹی بہن کو سوارہ میں مقتول کے خاندان کو حوالے کرلیتا ہے جس کو یہ بھی معلوم نہیں ہوتا کہ پشتو اور غیرت ہے کیا چیز ۔اور ساری عمر اپنے بھائی کی خطاء کی سزاصبراور برداشت سے کاٹتی رہتی ہے اور بھائی کے نام


اب پچتھائے کیاکہ جب چڑیاں چھک گئی کھیت۔



Saturday, 6 February 2016

(پاک چايينه اقتصادي راهداري)

(پاک چايينه اقتصادي راهداري)
او که
(پنجاب چايينه اقتصادي راهداري)
د ستر په دهايي کې کله چې روس په يو ايس ايس ار نوميدو نو د لر او بر پښتنو ته يې يو سيټل ملز ډالۍ کړې وو چې دا ملز په د لرې او برې پښتون خوا ترمينځ په دغه ځايې جوړيږي چرته چې نن پرون کارخانو مارکيټ اباد دې
په دا سټيل ملز کې به په دريو شفټونو کې اتۀ زره پښتانۀ روزګار لري د دې به پښتنو ته دوه فايدې وي يو خو به پښتانۀ په روزګار شي او دې نشو تماشو او ذاتي دښمنو نه به حلاص شي او دويمه دا چې د نورو هيوادونو په روزګار پسې د مسافرۍ به هم اذاد شي او ماښام به په خپل کور کې د خپلې مورکۍ د لاس ګرمه نمړۍ خوري او دې ټولو غټ مقصد يې ده وو چې د لر او بر پښتنو تړون او پيوستون به نور هم مضبوط شي
ولې د هغه وخت حکمران ذوالفقارعلي بټو د پښتانو د خلې نمړۍ خپل کور ته خپلو بچو ته يوړه
په دغه حرکت ريس سردار داود ډير احتجاج وکو ولې ناکام شو
باچاخان بآبآ او صمدخان بآبآ.چې د خپل حق غوستنه اوکړه نو په دواړو د غدارۍ تورونه اولګيدل او په جيل بندي شو
نن پرون چايينه لګيا ده او په ګردې نړۍ د خپلې تانيدارۍ قايمولو په خاطر د ګوادر نه تر چين اقتصادي راهداري منصوبه شروع کوي 
دا منصوبه که چرې په نيک نيتۍ جوړه شوه نو نه يواځې دا چې د پاکستان هندوستان ايران او افغانستان تقدير به بدل کي بلکې منځنۍ ايسيا به د تجارت غټ سنټر جوړ شي او د خلکو نه به د بنکاک سينګاپور او دوبۍ عالمي منډۍ هيرې کړي
که دې منصوبې پورې يو طرف ته زر دارو خپل دا اميدونه تړلې دي چې زمونږ مالونه جاييدادونه کارخانې او جاګيرونه به يو په څلور شي
نو بل اړخ ته د پښتنو خواخوږي دا سوچ کوي چې د پښتنو په زمکه د تيرو دوه کم څلويښتو کلونو نه دا کوم پردې جنګ شروع دې او تر دې دمه په کې درې ديريش لاکها 3300000 بې ګناه پښتانۀ شهيدان شو کيدې شي عالمي طاقتونه د خپلو مفاداتو په خاطر دا جنګ ختم کي او زمونږ په دا مورنۍ خاوره يو ځل بيا د امن فريښتې کيني
او دا سوچ يې په ځايې هم دې 
روزګار خلک ښغلته کوي چرته چې امن وي 
او امن ښغلته وي چرته چې د عام اولس سره نا انصافي نه کيږي
او ناانصافي هله نه کيږي کله چې قانون د هيواد عام وګړي او خان نواب سردار چوهدري او زردار ته په يو نظر ګوري
لنډا دا چې څۀ رنګ زردارو په دې منصوبې پسې خپله ګټه تړلې ده
هم دغه رنګ ورپسې مونږ امن پيوست کړې دې 
خو ?????
امن خو به عالمي طاقتونه په هغه ځايونو کې راولي د چرته نه چې دا سړک روډ يا اقتصادي منصوبه تيريږي ولې پنجابې کله غواړي چې پښتانۀ دې په امن شي 
زما د بچو غوښې خو د پنجابي د بچو خوراک دې 
زما زلمي خو د پنجابي د کارخانو او فيکټرو مزدوران دې 
زما د تورسرو او ملاماتو مشرانو بوډاګانو هډوکي خو د پنجابي د کارخانو خام مال دې
هغه هيس کله هم دا نه غواړي چې پښتون دې په سکون او امن شي
هم دغه وجه ده چې پنجابې د جنوبي پنجاب نه نيغ په نيغه دا سړک هټيا ته راولي د هټيا نه کوهستان بيا ګلګت او بيا چين 
هټيا د هزارې هغه مقام دې چرته چې نوازشريف دوه مياشتې مخکې د موټر ويې افتتاخ کړې وه کومه چې د اسلام اباد تر هټيا ده او دغه موټر ويې هم د دې اقتصادي راهدارۍ يو پټه کړۍ وه
که چرې دا سړک په نيک نيتۍ جوړيږي او په ريښتيا په لر او بر کې امن خوشحالي راوستل غواړي نو د دې منصوبې صحيح روډ دا دې کوم چې به په لره او بره پښتون خوا کې د امن او خوشحالۍ زيرې اوګرځي
دا روډ چې کله د پاک افغان سر حط سره راتير شي نو معمولې حصه به د جنوبې وزيرستان اواخي او بيا به په جنوبي پنجاب کې داخل شي د پنجاب روستو به ډيره اسماعيل خان بيا کرک بيا بنو بيا کوهاټ بيا صوابۍ بيا هزاره ورپسې کوهستان بيا ګلګت او بيا چايينه يا چين
دا روډ که په دا تورتنۍ ليک علاقو راتير شي نو پاک چايينه افتصادي راهداري ده
او که نا د جنوبي پنجاب نه نيغ په نيغه هټيا ته راځي نو بيا پنجاب چايينه اقتصادي راهداري ده
کومه چې مونږ پښتنو ته په يو قيمت هم منظوره نه ده